xnk.asia

Trang chủ / Tra cứu

Từ điển thuật ngữ xuất nhập khẩu

73 thuật ngữ hay gặp khi làm hàng biển, hàng không, chứng từ và thủ tục hải quan. Giải thích ngắn, viết theo cách dân trong nghề vẫn nói.

Chứng từ

Giấy tờ đi theo lô hàng và giữa các bên làm hàng.

B/L Bill of Lading
Vận đơn đường biển do hãng tàu hoặc forwarder phát hành. B/L vừa là biên nhận đã nhận hàng, vừa là bằng chứng hợp đồng vận chuyển, và với B/L gốc theo lệnh thì còn là chứng từ sở hữu hàng.
MBL Master Bill of Lading
Vận đơn hãng tàu cấp cho forwarder hoặc NVOCC. Trên MBL, shipper và consignee thường là forwarder và đại lý của họ ở đầu kia.
HBL House Bill of Lading
Vận đơn forwarder cấp cho chủ hàng. Một MBL hàng lẻ có thể có nhiều HBL, mỗi HBL ứng với một chủ hàng.
Telex release
Hãng tàu hoặc forwarder ở cảng đi báo cho đại lý ở cảng đến giao hàng mà không cần B/L gốc, sau khi người gửi đã nộp lại B/L gốc hoặc chưa phát hành bản gốc. Thường kèm phí telex.
Surrendered B/L
B/L gốc đã được nộp lại cho người phát hành ở cảng đi. Hàng được giao ở cảng đến theo điện giao hàng, người nhận không phải xuất trình bản gốc.
Sea Waybill
Giấy gửi hàng đường biển, không phải chứng từ sở hữu. Người nhận chỉ cần chứng minh mình là consignee ghi trên chứng từ để nhận hàng; hay dùng khi không thanh toán bằng L/C.
SI Shipping Instruction
Hướng dẫn làm vận đơn do chủ hàng gửi: shipper, consignee, notify party, mô tả hàng, số kiện, trọng lượng, thể tích, ký mã hiệu, số cont và số seal.
Draft B/L
Bản nháp vận đơn gửi chủ hàng kiểm tra trước khi phát hành. Sửa sau khi B/L đã phát hành thường mất phí amendment.
Booking Confirmation
Xác nhận giữ chỗ của hãng tàu: số booking, tàu và chuyến, ETD, nơi lấy rỗng, nơi hạ hàng và các mốc cut-off.
A/N Arrival Notice
Thông báo hàng đến gửi người nhận: tên tàu, ngày dự kiến đến, số B/L, các khoản local charges phải trả trước khi lấy lệnh giao hàng.
D/O Delivery Order
Lệnh giao hàng. Người nhận nộp B/L gốc (hoặc được telex release) và thanh toán phí để lấy D/O, rồi dùng D/O làm thủ tục nhận hàng tại cảng hoặc kho CFS.
Commercial Invoice
Hóa đơn thương mại của người bán: hàng hóa, số lượng, đơn giá, trị giá, điều kiện Incoterms, điều kiện thanh toán. Là căn cứ khai trị giá hải quan.
Packing List
Phiếu đóng gói: số kiện, cách đóng, trọng lượng tịnh và cả bì, kích thước hoặc thể tích của từng kiện hoặc từng dòng hàng.
C/O Certificate of Origin
Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa. C/O theo mẫu của từng hiệp định thương mại tự do giúp người nhập khẩu được hưởng thuế suất ưu đãi.
Manifest Cargo Manifest
Bản kê khai toàn bộ hàng trên tàu hoặc chuyến bay, gửi cho hải quan. Sai lệch giữa manifest và B/L có thể làm chậm việc nhận hàng.
Debit Note, Credit Note
Giấy báo nợ và giấy báo có giữa forwarder, đại lý và khách: liệt kê các khoản phải thu hoặc phải trả, hay khoản điều chỉnh cho một lô hàng.
SOA Statement of Account
Bảng kê công nợ định kỳ với đại lý hoặc khách, gom các debit note và credit note chưa thanh toán để hai bên đối chiếu và chốt số.

Vận hành

Lịch tàu, hạn chót, cách đóng hàng và đơn vị tính.

ETD, ETA Estimated Time of Departure / Arrival
Ngày giờ tàu hoặc máy bay dự kiến khởi hành và dự kiến đến. Đây là dự kiến, có thể thay đổi theo lịch của hãng.
POL, POD Port of Loading / Port of Discharge
Cảng xếp hàng lên tàu và cảng dỡ hàng khỏi tàu. Nơi nhận hàng và nơi giao cuối cùng có thể khác POL, POD.
FCL, LCL Full / Less than Container Load
FCL là thuê nguyên container. LCL là hàng lẻ, đi ghép chung container với hàng của chủ khác qua kho CFS.
CY, CFS Container Yard / Container Freight Station
CY là bãi container của cảng, nơi giao nhận nguyên cont. CFS là kho khai thác hàng lẻ, nơi đóng hàng vào cont và rút hàng ra.
Consolidation, co-loader
Gom hàng lẻ của nhiều chủ vào một container. Co-loader là đơn vị chuyên gom và bán chỗ hàng lẻ cho các forwarder khác.
Cut-off
Hạn chót trước khi tàu chạy: CY cut-off là hạn hạ cont vào bãi, SI cut-off là hạn gửi hướng dẫn làm B/L, VGM cut-off là hạn khai khối lượng đã xác minh.
VGM Verified Gross Mass
Khối lượng toàn bộ container đã đóng hàng được xác minh theo công ước SOLAS. Hãng tàu không xếp container lên tàu nếu chưa có VGM.
Transshipment
Chuyển tải: hàng được dỡ ở một cảng trung gian rồi xếp lên tàu khác để đi tiếp đến cảng đích.
Rolled, roll-over
Container bị rớt chuyến và chuyển sang tàu sau, thường do tàu đầy, quá tải trọng hoặc hồ sơ chưa xong.
Free time
Số ngày miễn phí sử dụng container hoặc lưu bãi trước khi bắt đầu tính DEM, DET hay phí lưu kho bãi. Số ngày tùy hãng, tuyến và hợp đồng.
DEM Demurrage
Phí lưu container tại cảng hoặc bãi của hãng quá số ngày miễn phí, thường tính theo ngày và tăng theo bậc.
DET Detention
Phí giữ container ngoài cảng quá số ngày miễn phí, tính từ lúc lấy cont ra khỏi bãi đến khi trả lại.
Storage
Phí lưu bãi do cảng hoặc kho thu khi hàng, cont nằm quá thời gian miễn phí của cảng. Khác với DEM do hãng tàu thu.
Nâng hạ Lift-on / Lift-off
Phí nâng cont lên hoặc hạ cont xuống phương tiện tại cảng, bãi hay depot.
CBM Cubic Meter
Mét khối, đơn vị thể tích hàng. CBM = dài × rộng × cao (mét). Xem công cụ tính CBM.
RT, W/M Revenue Ton / Weight or Measurement
Đơn vị tính cước hàng lẻ đường biển: lấy số lớn hơn giữa thể tích (CBM) và trọng lượng tính bằng tấn.
Seal
Kẹp chì niêm phong container. Số seal được ghi trên B/L và phải khớp khi giao nhận.

Cước và phụ phí

Các khoản thường thấy trên báo giá, Arrival Notice và debit note.

O/F Ocean Freight
Cước biển trả cho chặng từ cảng xếp đến cảng dỡ.
Local charges
Các khoản phí thu tại cảng đi hoặc cảng đến ngoài cước biển, như THC, phí chứng từ, phí D/O, phí CFS, phí seal.
THC Terminal Handling Charge
Phí làm hàng tại cảng, bù cho chi phí xếp dỡ và di chuyển container trong cảng.
CIC Container Imbalance Charge
Phụ phí mất cân bằng vỏ, bù chi phí hãng tàu điều cont rỗng về nơi thiếu vỏ.
BAF Bunker Adjustment Factor
Phụ phí điều chỉnh theo giá nhiên liệu tàu.
LSS Low Sulphur Surcharge
Phụ phí nhiên liệu hàm lượng lưu huỳnh thấp theo quy định IMO 2020.
EBS Emergency Bunker Surcharge
Phụ phí nhiên liệu khẩn cấp khi giá dầu tăng đột ngột.
PSS Peak Season Surcharge
Phụ phí mùa cao điểm, thường áp trước các dịp lễ lớn hoặc khi nhu cầu chỗ tăng mạnh.
GRI General Rate Increase
Mức tăng cước chung hãng tàu công bố cho một tuyến, áp dụng từ một ngày cụ thể.
Phí chứng từ Documentation Fee
Phí phát hành B/L hoặc D/O. Phí sửa vận đơn sau khi phát hành gọi là amendment fee.
Phí CFS CFS Charge
Phí khai thác hàng lẻ tại kho CFS, thường tính theo CBM hoặc RT.
AMS, ENS, AFR, ISF
Khai báo trước thông tin hàng vì lý do an ninh: AMS và ISF với hàng vào Mỹ, ENS với hàng vào EU, AFR với hàng vào Nhật. Thiếu hoặc trễ có thể bị phạt hoặc không được xếp hàng.
Freight prepaid, collect
Cước trả trước ở đầu xuất hoặc trả sau ở đầu nhập. Ghi trên B/L và quyết định bên nào thanh toán cước.
Phí CSHT Phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng
Phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ, tiện ích công cộng trong khu vực cửa khẩu cảng biển, do một số địa phương như TP.HCM, Hải Phòng thu trên hàng xuất nhập khẩu.
Chi hộ, thu hộ
Khoản forwarder trả thay hoặc thu thay cho khách, như phí CSHT, cược container, lệ phí hải quan. Đây không phải doanh thu dịch vụ của forwarder và cần chứng từ để đối chiếu.
Cược container Container Deposit
Tiền đặt cọc vỏ container khi kéo hàng về kho, được hoàn lại sau khi trả rỗng đúng hạn và không hư hỏng, trừ phí phát sinh nếu có.

Hải quan

Thủ tục và khái niệm khi khai báo, thông quan tại Việt Nam.

HS code Harmonized System Code
Mã số phân loại hàng hóa theo Hệ thống hài hòa của Tổ chức Hải quan Thế giới. Mã HS quyết định thuế suất và chính sách quản lý với mặt hàng.
VNACCS/VCIS
Hệ thống thông quan điện tử của Hải quan Việt Nam, nơi khai và tiếp nhận tờ khai xuất nhập khẩu.
Phân luồng
Kết quả phân loại tờ khai: luồng xanh được thông quan theo thông tin khai báo, luồng vàng phải kiểm tra hồ sơ, luồng đỏ phải kiểm tra thực tế hàng hóa.
Thông quan
Hàng đã hoàn thành thủ tục hải quan và được phép xuất khẩu hoặc nhập khẩu.
Giải phóng hàng
Hàng được đưa về bảo quản hoặc sử dụng khi chưa hoàn tất nghĩa vụ thuế hoặc chưa có kết quả một số kiểm tra, theo điều kiện luật định.
Kiểm tra chuyên ngành
Kiểm tra chất lượng, an toàn thực phẩm, kiểm dịch hay giấy phép do bộ, ngành quản lý thực hiện với một số mặt hàng, trước hoặc sau thông quan.
Trị giá hải quan Customs Value
Trị giá dùng để tính thuế. Hàng nhập khẩu thường tính đến cửa khẩu nhập đầu tiên, nên với giá FOB phải cộng cước và bảo hiểm.

Hàng không

Thuật ngữ riêng của hàng air.

AWB Air Waybill
Vận đơn hàng không, không phải chứng từ sở hữu. Hàng được giao cho consignee ghi trên AWB.
MAWB, HAWB Master / House Air Waybill
MAWB do hãng bay cấp cho forwarder, HAWB do forwarder cấp cho từng chủ hàng khi gom hàng air.
Chargeable weight
Trọng lượng tính cước: số lớn hơn giữa trọng lượng thực và trọng lượng thể tích, thường làm tròn lên 0,5 kg.
Trọng lượng thể tích Volumetric / Dimensional Weight
Thể tích quy đổi ra kg: dài × rộng × cao (cm) ÷ 6.000 với hàng air phổ biến, ÷ 5.000 với nhiều dịch vụ chuyển phát nhanh.
ULD Unit Load Device
Pallet hoặc thùng chuyên dụng để xếp hàng lên máy bay.

Incoterms 2020

Mười một điều kiện giao hàng của ICC. Bảy điều kiện đầu dùng cho mọi phương thức, bốn điều kiện sau chỉ dùng cho đường biển và thủy nội địa.

EXW Ex Works
Người bán để hàng sẵn sàng tại cơ sở của mình, chưa bốc lên phương tiện. Người mua lo toàn bộ vận chuyển, kể cả thủ tục xuất khẩu.
FCA Free Carrier
Người bán làm thủ tục xuất khẩu và giao hàng cho người chuyên chở do người mua chỉ định tại nơi quy định. Rủi ro chuyển khi giao cho người chuyên chở.
CPT Carriage Paid To
Người bán trả cước đến nơi đến quy định. Rủi ro chuyển sang người mua ngay khi giao hàng cho người chuyên chở đầu tiên.
CIP Carriage and Insurance Paid To
Như CPT, người bán mua thêm bảo hiểm cho người mua. Theo Incoterms 2020, mức bảo hiểm tối thiểu là điều kiện A (ICC A).
DAP Delivered at Place
Người bán giao hàng tại nơi đến, hàng còn trên phương tiện và sẵn sàng để dỡ. Người mua làm thủ tục và nộp thuế nhập khẩu.
DPU Delivered at Place Unloaded
Người bán giao hàng đã dỡ khỏi phương tiện tại nơi đến. Thay cho DAT của Incoterms 2010.
DDP Delivered Duty Paid
Người bán giao hàng tại nơi đến, đã làm thủ tục nhập khẩu và nộp thuế nhập khẩu. Nghĩa vụ của người bán lớn nhất trong 11 điều kiện.
FAS Free Alongside Ship
Chỉ dùng cho đường biển. Người bán giao hàng dọc mạn tàu tại cảng xếp và làm thủ tục xuất khẩu.
FOB Free on Board
Chỉ dùng cho đường biển. Người bán giao hàng lên tàu tại cảng xếp; rủi ro chuyển khi hàng đã ở trên tàu. Người mua trả cước biển.
CFR Cost and Freight
Chỉ dùng cho đường biển. Người bán trả cước đến cảng đích, nhưng rủi ro chuyển sang người mua khi hàng đã ở trên tàu tại cảng xếp.
CIF Cost, Insurance and Freight
Như CFR, người bán mua thêm bảo hiểm cho người mua. Theo Incoterms 2020, mức tối thiểu vẫn là điều kiện C (ICC C).